تبخال تناسلی  یا ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) چیست؟

ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) یک ویروس شایع است که دو نوع اصلی دارد:

• HSV-1 (نوع ۱): این نوع به طور سنتی با “تبخال” در اطراف دهان و لب ارتباط دارد (هرپس لب). با این حال، HSV-1 می‌تواند از طریق تماس دهانی-تناسلی، باعث عفونت در ناحیه تناسلی نیز بشود.
• HSV-2 (نوع ۲): این نوع به طور عمده باعث “هرپس تناسلی” می‌شود.

انواع ویروس hsv

راه‌های انتقال و ابتلا (چگونه مبتلا می‌شویم؟)

ویروس از طریق تماس مستقیم با پوست یا غشاهای مخاطی فرد آلوده منتقل می‌شود. این اتفاق حتی زمانی که فرد آلوده هیچ علامت آشکاری (ضایعه پوستی) ندارد نیز ممکن است رخ دهد، زیرا ویروس می‌تواند به صورت “دورهای” و بدون ایجاد علامت از پوست دفع شود (Viral Shedding).

• بوسیدن (برای HSV-1 دهانی)
• تماس جنسی (واژینال، مقعدی، دهانی) با فرد آلوده (برای HSV تناسلی). توجه: فردی که HSV-1 دهانی دارد می‌تواند از طریق رابطه دهانی، آن را به ناحیه تناسلی شریک جنسی خود منتقل کند.
• تماس پوست-به-پوست ناحیه آلوده با پوست سالم فرد دیگر.
• انتقال از مادر به نوزاد در حین زایمان طبیعی، که یک وضعیت بسیار جدی اما نادر است.

عوامل خطر: داشتن شرکای جنسی متعدد، شروع فعالیت جنسی در سنین پایین، سابقه ابتلا به سایر بیماری‌های مقاربتی (STIs) و سیستم ایمنی تضعیف‌شده.

علائم و نشانه‌ها

بسیاری از افراد آلوده، هیچ علامتی ندارند یا علائم آن‌قدر خفیف است که متوجه آن نمی‌شوند. وقتی علائم ظاهر می‌شوند، می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

الف) عفونت اولیه (اولین شیوع):

• این دوره معمولاً شدیدترین دوره بیماری است.
• علائم شبیه آنفولانزا: تب، لرز، بدن درد، سردرد و تورم غدد لنفاوی (مثلاً در کشاله ران برای هرپس تناسلی).
• ظاهر شدن تاول‌های کوچک، دردناک و پر از مایع که به صورت خوشه‌ای هستند.
• این تاول‌ها می‌ترکند و زخم‌های باز و بسیار دردناکی ایجاد می‌کنند.
• پس از چند روز، زخم‌ها دلمه می‌بندند و به تدریج بهبود می‌یابند.
• سوزش ادرار (به ویژه در زنان).
• دوره اولین شیوع می‌تواند ۲ تا ۴ هفته طول بکشد.

ب) عفونت عودکننده (عود بیماری):

• این دوره‌ها معمولاً کوتاه‌تر و خفیف‌تر از اولین شیوع هستند.
• بسیاری از افراد قبل از ظهور ضایعات، علائم “پیش‌آگهی” در ناحیه درگیر احساس می‌کنند: مانند سوزن‌سوزن شدن، خارش، سوزش یا درد.
• سپس تاول‌ها و زخم‌ها ظاهر می‌شوند که سریع‌تر (معمولاً در عرض ۷-۵ روز) بهبود می‌یابند.
• عوامل محرک عود می‌توانند شامل استرس، بیماری، قاعدگی، خستگی، ضربه به پوست و قرارگیری در معرض آفتاب باشند.

درمان

هیچ درمان قطعی برای از بین بردن کامل ویروس HSV از بدن وجود ندارد. اما، درمان‌های بسیار مؤثری برای مدیریت بیماری در دسترس هستند:

داروهای ضدویروس خوراکی:

• آسیکلوویر (Acyclovir)
• والاسیکلوویر (Valacyclovir)
• فامسیکلوویر (Famciclovir)

اهداف درمان:

1. کاهش شدت و طول مدت هر بار عود.
2. کاهش دفعات عود بیماری (سرکوب نگهدارنده).
3. کاهش خطر انتقال ویروس به شریک جنسی (درمان سرکوب‌گر می‌تواند خطر انتقال را به میزان قابل توجهی کاهش دهد).

نحوه مصرف داروها را پزشک بر اساس شرایط شما (تعداد عودها، وضعیت سیستم ایمنی و…) تعیین می‌کند.

سایر اطلاعات مهم

تشخیص:

تشخیص معمولاً توسط پزشک و بر اساس ظاهر ضایعات صورت می‌گیرد. برای تأیید، می‌توان از تست PCR (دقیق‌ترین روش) یا کشت ویروس روی نمونه مایع تاول استفاده کرد. آزمایش خون (سرولوژی) نیز وجود دارد که آنتی‌بادی‌های ضد HSV را بررسی می‌کند، اما تفسیر آن پیچیده است و برای همه توصیه نمی‌شود.

عوارض:

علاوه بر ناراحتی جسمی و روانی، HSV می‌تواند خطر ابتلا به سایر عفونت‌ها (مانند HIV) را افزایش دهد. در صورت لمس ضایعات و سپس لمس چشم، می‌تواند باعث “کراتیت هرپسی” (عفونت قرنیه) شود که یک اورژانس پزشکی است.

پیشگیری:

• استفاده صحیح و مداوم از کاندوم در تمام روابط جنسی (واژینال، مقعدی، دهانی). توجه: کاندوم تنها ناحیه پوشانده شده را محافظت می‌کند.
• پرهیز از تماس جنسی در هنگام وجود ضایعات فعال.
• اگر شریک جنسی شما مبتلا به HSV است، پزشک می‌تواند در مورد استفاده از درمان سرکوب‌گر برای کاهش خطر انتقال به شما مشورت دهد.
• پرهیز از بوسیدن و به اشتراک گذاشتن وسایلی مانند لیوان، رژلب و… هنگامی که تبخال فعال دهانی وجود دارد.